ELM VƏ TEXNOLOGİYA
2 dəqiqə oxuma
Türkiyənin qabaqcıl HÜRJET təlim təyyarəsinin kütləvi istehsalı yaxın zamanda start götürəcək
Türkiyə İspaniya ilə ixrac müqaviləsi imzalamağa hazırlaşarkən, prototip təxminən 260 uçuş saatını başa vurub
Türkiyənin qabaqcıl HÜRJET təlim təyyarəsinin kütləvi istehsalı yaxın zamanda start götürəcək
Türkiyənin qabaqcıl reaktiv təlim təyyarəsi HÜRJET
25 noyabr 2025

Türkiyə müdafiə rəsmilərinin sözlərinə görə, iki prototip müvafiq olaraq təxminən 340 uçuş və 260 uçuş saatı başa vurduqdan sonra Türkiyə ilk yerli istehsal olan qabaqcıl reaktiv təlim təyyarəsi olan HÜRJET-in sınaq, kütləvi istehsalı və planlaşdırılan ixracı sahəsində irəliləyiş qeyd edir.

Türkiyə Aerokosmik Sənayesi (TAİ) tərəfindən hazırlanan HÜRJET-in 2026-cı ildə Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin Türk Ulduzları nümayiş qrupuna təhvil verilməsi planlaşdırılır. Hazırda quraşdırma prosesi gedir və yeni istehsal olunan təyyarənin ilk uçuşunu gələn ilin birinci rübündə reallaşdıracağı gözlənilir.

Layihə 2017-ci ilin avqust ayında başlayıb və təyyarə ilk uçuşunu 2023-cü ilin aprel ayında həyata keçirib.

Bundan əvvəl ilk tamamlanmış komponent 2022-ci ilin iyun ayında son quraşdırma prosesinə daxil olub. Bunun ardınca eniş mexanizmi sınaqları, naqil idarəetmələri, kokpit başı mexanizmləri və tam avionika, elektrik və yanacaq sistemi sınaqları da daxil olmaqla yerüstü sınaqlar keçirilib.

Türkiyənin ilk reaktiv mühərrikli səsdən sürətli təlim təyyarəsi ilk mühərrikini 30 yanvar 2023-cü ildə işə salıb və ilk uçuşunu 25 aprel 2023-cü ildə reallaşdırıb. O vaxtdan bəri sınaqlar dizayn məhdudiyyətləri daxilində davam edirr.

Sınaqlar zamanı iki HÜRJET müxtəlif kamuflyaj formalarında uçub və başqa bir təyyarə Türk Ulduzları nümayiş qrupu ilə birlikdə uçuş reallaşdırıb. Bu nümayişlər xeyli diqqət çəkmişdir.

TAİ ayda iki təyyarə istehsal edə bilən istehsal xətti qurur. Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin əvvəlcə 16 təyyarə alması gözlənilir, yeni konfiqurasiyalar əlavə olunduqca ümumi sayın artırılacağı gözlənilir.

Tək mühərrikli reaktiv təyyarə müasir qırıcı təlimi, silahlı və silahsız hava patrul xidməti və nümayiş missiyaları üçün nəzərdə tutulub. Uzunluğu 13,6 metr, hündürlüyü 4,1 metr və qanadları 9,5 metr olan HÜRJET 1,4 Max sürətinə çata və maksimum 45.000 fut hündürlükdə uça bilir. HÜRJET müxtəlif faydalı yüklər üçün yeddi stansiya və ümumi faydalı yük tutumu üç ton təklif edir.

TAİ HÜRJET üçün İspaniya ilə ixrac müqaviləsi imzalamağa hazırlaşır. TAİ-nin baş direktoru Mehmet Demiroğlu İspaniyanın "El Español" yayım orqanına verdiyi açıqlamada son satınalma müqaviləsinin yaxın zamanda imzalana biləcəyini söyləyib.

Demiroğlu HÜRJET-in əsasən təlim məqsədləri üçün hazırlanmış reaktiv təlim təyyarəsi olduğunu qeyd edib, lakin əlavə edib ki, TAİ yeni missiya ehtiyaclarına və ya yarana biləcək variant tələblərinə tez uyğunlaşmaq qabiliyyətinə malikdir. Variantlar və təhvil verilmə cədvəli müqavilənin imzalanması ilə birlikdə açıqlanacaq.

Müqavilə İspaniyanın köhnəlmiş F-5 donanmasını əvəz etmək üçün təxminən 3,12 milyard avro (3,6 milyard dollar) dəyərində təxminən 45 HÜRJET təyyarəsinin alınmasını nəzərdə tutur. Təyyarələrin təhvil verilməsinin 2028-ci ildə başlanması planlaşdırılır.