DÜNYA
3 dəqiqə oxuma
ABŞ BMT-nin İranla bağlı qətnamə layihəsini nəzərdən keçirib, lakin veto təhlükəsi davam edir
Layihədə VII fəslin maddəsi çıxarılıb, lakin İrana qarşı sərt mövqe saxlanılır. Diplomatlar Çin və Rusiyanın ABŞ-nin təklif etdiyi tədbirləri...
ABŞ BMT-nin İranla bağlı qətnamə layihəsini nəzərdən keçirib, lakin veto təhlükəsi davam edir
BMT TŞ [Arxiv] / AP

Diplomatların verdiyi məlumata görə, Vaşinqton İrandan Hörmüz boğazındakı hücum və minalama fəaliyyətlərini dayandırmağı tələb edən BMT qətnamə layihəsinə düzəliş edib, lakin bu dəyişikliklərin Çin və Rusiyanın veto qoymasına mane olacağı ehtimalı az görünür.

Mayın 8-də günorta saatlarında Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri ilə paylaşılan və "Reuters" xəbər agentliyi tərəfindən görülən yenilənmiş layihədə Şuraya sanksiyalardan hərbi fəaliyyətə qədər müxtəlif tədbirlər görməyə imkan verən BMT Nizamnaməsinin 8-ci fəsli ilə bağlı bənd çıxarılıb.

Buna baxmayaraq, şərtlərə əməl olunmayacağı təqdirdə Şuranın “bölgədə gəmiçilik azadlığını təmin etmək üçün, sanksiyalar da daxil olmaqla, effektiv tədbirləri nəzərdən keçirmək məqsədilə yenidən toplanacağı” barədə maddə layihədə saxlanılıb.

Şuranın qətnamə layihəsini nə vaxt səsverməyə çıxaracağı hələlik bəlli deyil.

Mətndə güc tətbiqi üçün açıq şəkildə icazə verilməsə də, bu ehtimal istisna edilmir və “üzv dövlətlərin gəmilərini, gəmiçilik hüquq və azadlıqlarını pozanlar da daxil olmaqla, hücum və təhdidlərdən qorumaq hüququ yenidən təsdiqlənir”.

Çin və Rusiyanın kəskin etirazları

ABŞ-nin İrana qarşı hərbi fəaliyyətinə qanuni zəmin yaradacaq kimi görünən və ABŞ tərəfindən dəstəklənən əvvəlki qətnamə, keçən ay 15 üzvlü BMT Təhlükəsizlik Şurasında Rusiya və Çinin veto hüququndan istifadə etməsi ilə uğursuzluğa düçar olmuşdu.

Diplomatlar ABŞ və Bəhreyn tərəfindən hazırlanan və bu həftə şura üzvlərinin nəzərinə təqdim olunan mövcud qətnamənin orijinal variantının Çin və Rusiyanın kəskin etirazları ilə qarşılaşdığını bildiriblər.

BMT-dən olan bir diplomat keçən aykı qətnamədə olduğu kimi 8-ci fəslə edilən istinadın çıxarılmasına baxmayaraq, yeni layihənin Çin və Rusiyanın etirazlarını aradan qaldırmadığını söyləyib.

Çinin BMT missiyası yeni layihə barədə şərh verməyəcəyini qeyd edib, Rusiya missiyası isə mövzu ilə bağlı fikir bildirməyib.

Mayın 8-də Rusiya missiyasından verilən açıqlamada Təhlükəsizlik Şurası üzvlərinin “Yaxın Şərqdə yeni gərginlik dalğasına təkan verə biləcək” “təktərəfli və konfrontasiyalı qətnamə layihələrini” qəbul etməkdən çəkinməli olduqları qeyd edilib.

Açıqlamada “Məhz bu səbəbdən aprelin 7-də Rusiya, Çin ilə birlikdə Hörmüz boğazındakı vəziyyətlə bağlı qətnamə layihəsinin qəbul edilməsinin qarşısını aldı” deyə bildirilib.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio mayın 7-də təklif olunan qətnamə layihəsini Birləşmiş Millətlər Təşkilatının funksionallığı üçün bir sınaq kimi qiymətləndirib və Çinlə Rusiyaya veto qoymamaları barədə xəbərdarlıq edib.

Qeyd edək ki, fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəyə başlaması ilə regional gərginlik kəskin şəkildə artıb. Bu vəziyyət İranın İsrailə və ABŞ obyektlərinə ev sahibliyi edən Körfəz ölkələrinə cavab zərbələri endirməsinə və Hörmüz boğazının bağlanmasına səbəb olub.

Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş atəşkəs aprelin 8-də qüvvəyə minib, lakin İslamabaddakı danışıqlarda daimi razılaşma əldə olunmayıb. Tramp daha sonra son tarix təyin etmədən atəşkəsin uzadıldığını elan edib.

ABŞ aprelin 13-dən bəri boğazdakı İran dəniz nəqliyyatını hədəf alan dəniz blokadası tətbiq edir.

Araşdırma
İran: Hörmüz boğazında 2 supertankerdə partlayışdan sonra yanğın baş verib
Pezeşkian: "ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumları 1,5 milyon ton CO2 emissiyasına səbəb olub"
İran BMT və BAEA-nı ABŞ-nin nüvə proqramı ilə bağlı 20 milyon dollarlıq təklifini pisləməyə çağırıb
BMT Baş katibi Antonio Quterreş COP31-də ölkələri "İqlim Ədaləti Sazişi"ni qəbul etməyə çağırıb
Ukrayna-Rusiya müharibəsinə son qoymaq üçün keçirilən üçtərəfli danışıqların ikinci günü başladı
"TRT-nin 18-ci Beynəlxalq Sənədli Film Mükafatları" üçün müraciətlərin qəbuluna başlanılıb
Avropa İttifaqı Şurası ilə Avropa Parlamenti İttifaqın 2027-ci il büdcəsi üzrə razılığa gəlib
Portuqaliya XİN Mark Ruttenin açıqlamasına reaksiya göstərib
İsraildəki Birgə Ərəb Siyahısı: Netanyahu tam histeriya içindədir, bəyanatları dəlilik, irqçilikdir
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş ilə görüşüb
200-dən çox ölkənin nümayəndəsi Antalyada keçirilən COP31 sammitində bir araya gəlir
Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında elektrik layihələrində əməkdaşlıq
BMT-nin Baş katibi Quterreş Türkiyəni COP31 sammiti təşkilatçılığına görə tərifləyib
Danimarka Ukraynaya hərbi və enerji sahələrində 750 milyon dollara yaxın dəstək göndərəcək
Türkiyə yaşıl, rəqəmsal keçidi sürətləndirmək məqsədilə "Yaşıl Uzlaşma Fəaliyyət Planı"nı yeniləyib