Bu gün (8 aprel 2026) neft qiymətləri kəskin şəkildə düşdü; səhmlər isə ABŞ və İran arasında Tehranın kritik Hörmüz boğazını müvəqqəti olaraq yenidən hərəkətə açacağı iki həftəlik atəşkəs üzərində razılıq əldə edilməsindən sonra yüksəldi.
Donald Tramp su yolunun yenidən açılması üçün İrana verdiyi vaxt yaxınlaşarkən, "məhv etmə" təhdidinə istinad edib hücumları iki həftə dayandırdığını və özünə "tətbiq oluna bilən" 10 maddəlik bir təklifin çatdığını bildirdi.
İran daha sonra qlobal neft və qazın beşdə birinin keçdiyi boğazda təhlükəsiz keçidə razı olduğunu açıqladı.
Xəbər xam neft qiymətlərini aşağı saldı. “West Texas Intermediate” təxminən 20 faiz dəyər itirərkən, Brent 16 faizə qədər düşüş nümayiş etdirdi. İnvestorlar tədarükləri ciddi şəkildə zədələyən beş həftədən artıq davam edən müharibədən sonra dərindən nəfəs aldılar.
Bu coşqu bir aydan çoxdur qlobal iqtisadiyyatı sarsıdan böhranın sona çatacağı ümidi ilə səhmlərin sürətlə yüksəlməsinə səbəb oldu.
Seul altı faizdən, Tokio beş faizdən çox yüksələrkən, Taybey 4,2 faiz artdı. Sidney və Honkonq iki faizi keçən qazanclar qeydə aldı. Şanxay, Mumbay, Banqkok, Manila, Cakarta, Sinqapur və Vellinqton da kəskin şəkildə yüksəldi.
Tramp bu gün Hörmüz yenidən açılmazsa "bütün bir sivilizasiya bu gecə yox olacaq və bir daha geri gəlməyəcək" təhdidini səsləndirmiş, İran isə Vaşinqtonun Tehranın "qırmızı xətlərini" aşacağı təqdirdə Amerika Birləşmiş Ştatları və müttəfiqlərini "illərlə" neft və qazdan məhrum edəcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Lakin bütün geri sayım davam edərkən, ABŞ Prezidenti sosial media vasitəsilə bu ifadələri işlətdi: "İran İslam Respublikasının Hörmüz boğazının TAM, DƏRHAL və TƏHLÜKƏSİZ AÇILMASINA razı olması şərti ilə, İrana qarşı bombardman və hücumu iki həftəlik müddətə dayandırmağa razıyam”.
Tramp həmçinin ifadələrində bunun "İKİTƏRƏFLİ BİR ATƏŞKƏS!" olacağını və "bütün HƏRBİ hədəfləri artıqlaması ilə yerinə yetirdiklərini, İranla uzunmüddətli SÜLH mövzusunda qəti bir RAZILAŞMA barəsində çox yol qət etdiklərini və Yaxın Şərqdə də SÜLH olduğunu" qeyd etdi.
Asiya üçün rahatlıq
Vasitəçilik rolu oynayan Pakistan Baş naziri Şahbaz Şərif atəşkəsin dərhal başlayacağını bildirdi.
Şərif Amerika Birləşmiş Ştatlarının "müttəfiqləri ilə birlikdə" Livan da daxil olmaqla hər yerdə atəşkəsə razı olduğunu qeyd edərək, bunun İsrailin şimal qonşusuna qarşı işğalını dayandırmağa razı olduğu mənasına gəldiyini eyham vurdu.
Bunun müqabilində Tel-Əviv İrana qarşı bombardmanın dayandırılmasını dəstəklədiyini, lakin atəşkəsin Livanı əhatə etmədiyini bildirdi.
İran qələbə elan edərkən; İran Milli Ali Təhlükəsizlik Şurası "Düşmən, İran millətinə qarşı apardığı qorxaqca, qeyri-qanuni və cinayət xarakterli müharibədə inkarolunmaz, tarixi və sarsıdıcı bir məğlubiyyətə uğramışdır" ifadələrini işlətdi.
Atəşkəs eyni zamanda müharibə davam edərkən təhlükəsiz liman halına gələn Dolların kəskin şəkildə düşməsinə səbəb oldu. Yen, Avro və Sterlinq isə gücləndi.
Daha əvvəl inflyasiyada kəskin artım olması narahatlığı və bu vəziyyətin faizləri yüksək tutacağı gözləntisi ilə təzyiq altında olan qızıl isə bərpa olundu, bitcoin də yüksəlişə keçdi.
“Pepperstone”dan (Avstraliya mərkəzli Forex və CFD broker şirkəti) Maykl Braun deyib: “Gözlənildiyi kimi, ilkin bazar reaksiyası müsbət oldu, lakin aprelin 7-də olan nağd sessiyanın sonundan bəri riskli aktivlərdə görülən yavaş yüksəliş səbəbindən bəlkə də gözləniləndən daha kiçik bir nisbətdə reallaşdı. İştirakçılar bir neçə həftədir yaxşı xəbərlərə bənzər hər hansı bir şey üçün ümidsizcə gözləyirdilər və gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş konkret addımların atıldığını görmək üçün daha da ümidsiz idilər. İndi bu iki bəndi də qeyd edə bildiyimizə görə, iştirakçıların risk səviyyələrini əhəmiyyətli dərəcədə yenidən artırmağa istəkli olmaları təəccüblü deyil”.
“SPI Asset Management”dən Stefen İnnes razılaşmanın "Asiya üçün son dərəcə əhəmiyyətli" olduğunu, bölgədə bir çox hökumətin artan enerji xərcləri ilə mübarizə aparmaq üçün tədbirlər görmək məcburiyyətində qaldığını dilə gətirərək: “Aşağı neft qiymətləri, xüsusilə idxal enerji şoklarını ilk və ən sərt şəkildə hiss edən bazarlarda, regional risk qavrayışını sıxan təzyiqi aradan qaldırır. Xam neft qiymətlərinin düşməsi ilə inflyasiya gözləntiləri və qısamüddətli gəlirlər üzərindəki təzyiq marjinal olaraq azalır və bu da kapitalın ən azından hələlik riskə doğru yönəlməsinə kifayət edir" deyib.
