ABŞ dövlət rəsmiləri Amerika Birləşmiş Ştatlarının Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından (ÜST) rəsmi şəkildə çıxma prosesini tamamladığını və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) səhiyyə qurumundakı təxminən 78 illik üzvlüyün sona çatdığını açıqlayıblar.
Beynəlxalq qaydalara uyğun olaraq tələb olunan birillik bildiriş müddətindən sonra çıxma prosesi 2026-cı il yanvarın 22-dən etibarən qüvvəyə minib.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə Səhiyyə və İnsan Xidmətləri naziri Robert F. Kennedi birgə açıqlamalarında ABŞ-nin ÜST-dən ayrıldığını və bu təşkilatın məhdudlaşdırıcı strukturundan xilas olduğunu bildiriblər.
Amerika dövlət rəsmiləri əsaslandırma kimi ÜST-nin COVID-19 pandemiyası zamanı göstərdiyi fəaliyyəti qeyd ediblər. Açıqlamada bildirilir ki, pandemiyanın Çinin Uxan şəhərində başladığı dövrdə aparılan idarəetmə tənqid olunub; qurumun siyasiləşmiş və bürokratik gündəm izlədiyi, məlumatların vaxtında paylaşılmasına mane olduğu, ABŞ-a müxalif ölkələrin təsiri ilə Vaşinqton hökumətinin maraqları əleyhinə hərəkət etdiyi iddia edilib.
ABŞ-nin bundan sonra ÜST ilə təmaslarının ancaq təşkilatdan çıxma prosesinin icrası və Amerika xalqının sağlamlığı və təhlükəsizliyinin qorunması ilə məhdudlaşacağı vurğulanıb. Açıqlamaya görə, ABŞ-nin ÜST çərçivəsində bütün maliyyə və kadr dəstəyi dayandırılıb, Amerikalı personallar geri çağırılıb və ölkənin qlobal səhiyyə səylərində prioritetlər birbaşa ikitərəfli tərəfdaşlıqlara və müstəqil yanaşmalara yönəldilib.
ÜST-nin Baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus qəbul edilən qərara görə məyusluq hissi keçirdiyini dəfələrlə ifadə edərək, təşkilatdan çıxmağı mənfi nəticə yaradan və düzgün olmayan addım kimi qiymətləndirib.
Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1948-ci il aprelin 7-də yaradılıb. Amerika Birləşmiş Ştatları 1946-cı ildə təşkilatın nizamnaməsinin ilk tərəfdaşları arasında yer alıb və 1948-ci ilin iyun ayında onu rəsmi şəkildə təsdiqləyərək qurucu üzv olub.
ABŞ prezidenti Donald Tramp xüsusilə COVID-19 dövründə və sonrasında ÜST-nin ən sərt tənqidçilərindən biri kimi çıxış edib. D.Tramp təşkilatı pandemiyanın ilkin mərhələlərini zəif idarə etməkdə, Çinə həddindən artıq yaxın olmaqda, Pekin hökumətindən gələn yanlış məlumatları yaymaqda və Çindən ABŞ-a səfər qadağalarını “irqçi” adlandırmaqla böhranı siyasiləşdirməkdə ittiham edib.
D.Tramp həmçinin ABŞ-nin ÜST-ə Çin də daxil olmaqla bir çox ölkədən daha çox vəsayit xərclədiyini, lakin buna baxmayaraq ədalətli münasibət görmədiyini bildirərək “ədalətsiz maliyyə yükü” tənqidini səsləndirib. İkinci prezidentlik dövründə bu tənqidlər əsasında 2025-ci ildə ABŞ-nin ÜST-dən çıxarılması qərarı qəbul edilib və bununla da təxminən səksən ilə yaxın üzvlük sona çatıb.
