Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livitt Qrenlandiyaya qoşunların yerləşdirilməsinin ABŞ-nin adanı ələ keçirmək səylərinə təsir etməyəcəyini bildirib və prezident Donald Trampın məqsədlərinin dəyişməz qaldığını vurğulayıb.
Ağ Ev bildirib ki, Qrenlandiyadakı formalaşmaqda olan Avropa hərbi missiyası prezident Donald Trampı muxtar, minerallarla zəngin Danimarka ərazisinə nəzarəti ələ keçirmək səylərindən çəkindirməyəcək.
Mətbuat katibi Karolin Livitt yanvarın 15-də Ağ Evdə keçirilən mətbuat brifinqində deyib: “Düşünmürəm ki, Avropa qoşunları Prezidentin qərar qəbuletməsinə təsir edir və onlar onun Qrenlandiyanı ələ keçirmək məqsədinə heç bir şəkildə təsir göstərmirlər”.
Yanvarın 14-də Danimarka və Qrenlandiya xarici işlər nazirləri ilə Jey Di Vens və dövlət katibi Marko Rubio arasında keçirilən görüşə toxunan Livitt deyib: “Həmin görüşdə hər iki tərəf Qrenlandiyanın alınması ilə bağlı texniki müzakirələri davam etdirmək üçün işçi qrupu yaratmaq barədə razılığa gəliblər. Mənə deyilib ki, bu müzakirələr hər iki-üç həftədən bir keçiriləcək.
Bu, administrasiyanın danimarkalılar və Qrenlandiyadan olan hörmətli nümayəndə heyəti ilə davam etdirmək niyyətində olduğu bir dialoqdur".
Ağ Ev danışıqlarında iştirak etdikdən sonra Danimarka xarici işlər naziri Lars Lokke Rasmussen yanvarın 15-də verdiyi açıqlamada deyib: "Məqsəddə razıyıq: Arktikada uzunmüddətli təhlükəsizliyi artırmaq. Amma metodda razı deyilik. İndi 2026-cı ildir. İnsanlarla ticarət edə bilərsiniz, amma insanları sata bilməzsiniz."
Tramp dəfələrlə Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini ifadə edib, lakin qrenlandiyalılar adalarının satılmadığını söyləyirlər.
Ada Danimarkanın yarı-muxtar bölgəsidir. Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen ABŞ-nin Qrenlandiyanı zorla ələ keçirmək cəhdinin NATO-nun sonuna səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
"Dialoq və diplomatiya"
Digər tərəfdən, Qrenlandiyanın Baş naziri Yens-Frederik Nilsen əlaqələrin "davamından" məmnunluğunu ifadə edərək, "düzgün yol dialoq və diplomatiyadır" deyib.
Yanvarın 14-də iki Danimarka hərbi nəqliyyat təyyarəsi Qrenlandiyaya eniş edib.
Böyük Britaniya, Finlandiya, Fransa, Almaniya, Hollandiya, Norveç və İsveç də Danimarkanın NATO müttəfiqləri ilə birlikdə keçirdiyi "Arktika Davamlılığı" təliminin bir hissəsi olaraq kəşfiyyat missiyası üçün Qrenlandiyanın paytaxtı Nuuk şəhərinə hərbi personal göndərdiklərini açıqladılar.
Avropa müdafiə mənbələrinə görə, 13 alman əsgərindən ibarət bu təvazökar hərbi kontingent qitənin silahlı qüvvələrini Arktika bölgəsində gələcək təlimlərə hazırlamaq üçün göndərilir.
Fransa prezidenti Emmanuel Makron bildirib ki, Fransız hərbi personalının ilk kontingenti artıq sahədədir və yaxın günlərdə quru, hava və dəniz elementləri ilə gücləndiriləcək.
Almaniya Müdafiə Nazirliyi məqsədin "bölgədə təhlükəsizliyin təmin edilməsində Danimarkaya dəstək olmaq üçün hərbi töhfələr üçün çərçivə şərtlərini araşdırmaq" olduğunu bildirib.
İnkişaf sürətlə irəlilədikcə Danimarka və Qrenlandiyanın baş nazirləri 16-17 yanvar tarixlərində Kopenhagendə ABŞ Konqresinin nümayəndə heyəti ilə görüşəcəklər.
Strateji mövqe
Tramp dəfələrlə bildirib ki, ABŞ Qrenlandiyanı ilk növbədə milli təhlükəsizlik səbəbləri ilə ələ keçirməlidir.
Adanın Arktika bölgəsindəki strateji yerinin Rusiya və Çindən gələn potensial təhdidlərə qarşı müdafiə üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini iddia edən Tramp ABŞ-nin adaya nəzarəti ələ keçirməməsi halında rəqib güclərin bunu edəcəyini iddia etdi.
Tramp ABŞ və Danimarka arasında mövcud hərbi müqavilələrin və ya icarə müqavilələrinin yetərli olmadığını vurğulayaraq, bölgəni düzgün müdafiə etmək, raket təhdidlərini izləmək və "Qızıl Günbəz" raketdən müdafiə sistemi kimi təşəbbüsləri dəstəkləmək üçün tam mülkiyyətin zəruri olduğunu bildirdi.
Təhlükəsizlikdən əlavə, Tramp həmçinin buzların əriməsi dövründə Qrenlandiyanın geosiyasi dəyərini vurğuladı.
Bu vəziyyət yeni gəmiçilik yollarının açılmasını və nadir torpaq mineralları, neft və təbii qaz kimi geniş və araşdırılmamış ehtiyatlara çıxışı asanlaşdırır.
