Türkiyə, Ərəb Liqası, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) və daha 18 ölkə işğal olunmuş İordan çayının qərb sahili üzərində qanunsuz İsrail nəzarətini kökündən genişləndirən bir sıra son qərarları ən sərt şəkildə pisləyiblər.
Fevralın 23-də yayımlanan birgə bəyanatda Türkiyə, Braziliya, Fransa, İspaniya, Səudiyyə Ərəbistanı və digər ölkələrin xarici işlər nazirləri, İƏT və Ərəb Liqası ilə birlikdə dəyişikliklərin genişmiqyaslı olduğunu bildiriblər. Bura Fələstin ərazilərinin sözdə İsrail "dövlət torpağı" kimi yenidən təsnif edilməsi, qanunsuz məskunlaşma fəaliyyətlərinin sürətləndirilməsi və İsrail administrasiyasının daha da möhkəmləndirilməsi daxildir.
Xarici işlər nazirləri İsrail köçkünlərini əvvəlki Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin 2024-cü il məsləhət rəyi də daxil olmaqla, beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulması kimi xarakterizə ediblər.
Bəyanatda qeyd olunub ki, bu son qərarlar reallığı dəyişdirməyə və qəbuledilməz de-fakto ilhaqı irəli aparmağa yönəlmiş açıq bir gedişatın hissəsidir”. Bu addımların regionda sülh və sabitlik səylərini sarsıtdığı və mənalı regional inteqrasiya imkanlarını təhdid etdiyi barədə xəbərdarlıq edilib.
Xarici işlər nazirləri İsrail hökumətini qərarları dərhal ləğv etməyə, beynəlxalq öhdəliklərinə əməl etməyə və işğal olunmuş Fələstin ərazilərinin “hüquqi və inzibati statusunu” daimi olaraq dəyişdirəcək hərəkətlərdən çəkinməyə çağırıblar.
Bəyanatda əlavə edilib ki, bu qərarlar İsrailin məskunlaşma siyasətinin misli görünməmiş sürətlənməsinin davamıdır; eyni zamanda E1 layihəsi üçün tenderin təsdiqlənməsi və dərc edilməsi kimi hərəkətlər Fələstin Dövlətinin həyat qabiliyyətinə və iki dövlətli həllin reallaşmasına birbaşa hücum təşkil edir.
Bu çərçivədə xarici işlər nazirləri Şərqi Qüds də daxil olmaqla, 1967-ci ildən bəri işğal olunmuş Fələstin ərazilərinin demoqrafik strukturunu, xarakterini və statusunu dəyişdirməyə yönəlmiş bütün tədbirləri rədd etdiklərini bir daha təkrarlayıblar və “bütün ilhaq formalarına qarşı olduqlarını” bildiriblər.
“Köçkün zorakılığına son”
İordan çayının qərb sahilindəki həyəcan verici gərginlik nəzərə alınmaqla, bəyanatda İsraili fələstinlilərə qarşı məskunlaşmışların zorakılığına son qoymağa və məsul şəxsləri məsuliyyətə cəlb etməyə çağırıblar. Nazirlər xüsusilə Ramazan ayında Qüdsün və müqəddəs yerlərin tarixi-hüquqi statusunun qorunmasının vacibliyini vurğulayaraq, təkrarlanan qanun pozuntularının regional sabitliyə təhlükə yaratdığını qeyd ediblər.
Bəyanatın sonunda bildirilib: “Qanunsuz məskunlaşmaların genişləndirilməsinə, məcburi köçürülmə siyasətinə və Fələstin ərazilərində ilhaq təhdidlərinə qarşı beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq konkret addımlar atmaq öhdəliyimizi bir daha təsdiqləyirik”.
Bundan əlavə, İsraildən 1994-cü il Paris Protokoluna əsasən Fələstin Muxtariyyətinə məxsus tutulan vergi gəlirlərini dərhal azad etmək tələb olunub və bu vəsaitlərin İordan çayının qərb sahili və Qəzzadakı Fələstin xalqına vacib xidmətlər göstərmək üçün zəruri olduğu bildirilib.
Xarici işlər nazirləri İsrail-Fələstin münaqişəsinin 4 iyun 1967-ci il sərhədləri əsasında, Ərəb Sülh Təşəbbüsünə və BMT qətnamələrinə uyğun olaraq iki dövlətli həll yolu ilə həll edilməsinin regional sülh üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıblar.
Bəyanat bu nəticə ilə yekunlaşıb: "Region xalqları və dövlətləri arasında birgəyaşayış yalnız müstəqil, suveren və demokratik Fələstin dövlətinin yaradılması ilə mümkün olacaq".
