ABŞ prezidenti Donald Tramp bu gün (22 yanvar 2026) Davosda yeni "Sülh Şurası" elan edəcək və Ukrayna lideri ilə bir araya gələcək. Qrenlandiya ilə bağlı təhdidlərindən geri addım atandan sonra Tramp özünü bir gün ərzində sülh səfiri kimi göstərməyə çalışacaq.
Tramp yanvarın 21-də qəfildən Avropaya tariflərin ləğvini elan etdi və Qrenlandiyanın Danimarkadan alınmasını hədəfləyən hərbi müdaxiləni gündəmdən çıxardığını açıqladı. Bu addım qlobal elitaların görüşünü sarsıdan böhranı qismən sakitləşdirdi.
İsveçrə xizək kurortunda keçirilən sammitin ikinci günündə Tramp beynəlxalq münaqişələri həll etmək üçün mübahisəli "Sülh Şurası"nı təqdim etməyə çalışacaq və təsis nizamnaməsinin imzalanma mərasimi keçiriləcək.
Yeni yaradılan şuranın daimi üzvlük üçün 1 milyard dollarlıq ödəniş təklif etdiyi bildirilir. Tramp şuraya Rusiyadan Vladimir Putin, İsraildən Benyamin Netanyahu və Macarıstandan Viktor Orban da daxil olmaqla bir neçə lideri dəvət edib.
Dəvəti qəbul edən Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ilə görüşərkən Tramp "Düşünürəm ki, bu, indiyə qədər yaradılmış ən böyük şuradır" deyib.
Şuranın elan edilməsi Trampın səkkiz münaqişəyə son qoyduğuna dair mübahisəli iddiasına baxmayaraq Nobel Sülh Mükafatını qazana bilməməsindən qaynaqlanan məyusluq fonunda baş verdi.
Əvvəlcə İsrailin qəddar müharibəsindən sonra Qəzzanın yenidən qurulmasına nəzarət etmək üçün nəzərdə tutulan şuranın nizamnaməsi onun rolunu Fələstin əraziləri ilə məhdudlaşdırmır və bu da Trampın onu Birləşmiş Millətlər Təşkilatına rəqib etmək istədiyi ilə bağlı narahatlıqlar yaradır.
Fransa və Böyük Britaniya kimi ABŞ-ın əsas müttəfiqləri şuraya şübhələrini bildirsələr də xüsusən Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər kimi Trampı dəstəkləyən ölkələr qoşulmağı qəbul etdiyi Yaxın Şərqdəki digər ölkələr isə səssiz qaldılar.
Tramp administrasiyasının yüksək vəzifəli rəsmisi yanvarın 21-də jurnalistlərə göndərilən təxminən 50 dəvətnamədən indiyə qədər 35 dünya liderinin öhdəlik götürdüyünü bildirib.
Tramp həmçinin Putinin görüşdə iştirak etməyə razılıq verdiyini bildirib. Halbuki Kreml əvvəllər dəvəti hələ də nəzərdən keçirdiyini bildirmişdi.
Gələcəkdəki razılaşmanın çərçivəsi
Rusiya prezidenti Putinin siyahıya daxil edilməsi ABŞ müttəfiqləri arasında xüsusi narahatlıq doğurub, lakin narahatlıq Moskvanın təxminən dörd illik işğalına son qoymasını gözləyən Ukraynada daha çox özünü göstərir.
Tramp Ukrayna müharibəsində atəşkəs üçün davam edən çətin danışıqlar kontekstində "Sülh Şurası" iclasından sonra Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüşəcəyini bildirib.
Yanvarın 21-də Davosda Tramp bir il əvvəl vəzifəyə gəldiyi vaxt bir gün ərzində həll edə biləcəyini söylədiyi toqquşmada Rusiya və Ukraynanın sülh razılaşması əldə edə bilməmələrinin "axmaqlıq" olacağını söyləyib.
Tramp Putin və Zelenskinin razılığa yaxın olduğuna dair tez-tez ifadə etdiyi inancını təkrarlayıb; lakin o, bu günə qədər atəşkəsə nail olunmamasında bir tərəfi və ya digərini günahlandırmağa davam edir.
ABŞ Prezidenti deyib: "Düşünürəm ki, onlar bir araya gəlib razılaşma əldə edə biləcəkləri bir nöqtədədirlər. Bunu etməsəydilər, bu, axmaqlıq olardı - bu, hər ikisinə aiddir".
Tramp uzun müddətdir ki, ABŞ-nin Ukraynaya dəstəyinə şübhə ilə yanaşır və indi Kiyevi dəstəkləməyin NATO və Avropanın öhdəsinə düşdüyünü deyir. Lakin onun Putinlə şəxsi əlaqəsi olduğuna inam hələlik müharibəni dayandırmayıb.
ABŞ liderinin xüsusi nümayəndəsi, iş adamı Stiv Vitkoffun bu gün Putinlə görüşmək üçün Davosdan Moskvaya kürəkəni Cared Kuşnerlə birlikdə getdiyi bildirilir.
Digər tərəfdən, Zelenski Trampın Qrenlandiyanı ələ keçirmək cəhdinin diqqəti Rusiyanın ölkəsinə müdaxiləsindən yayındıra biləcəyindən narahatlığını ifadə edib.
NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə görüşdən sonra Tramp "gələcək razılaşma üçün çərçivə" əldə etdiyini və buna görə də 1 fevralda Avropa müttəfiqlərinə təsir göstərməsi planlaşdırılan tariflərdən imtina edəcəyini bildirib.
Davosda çıxış edən Rutte də görüşün "çox yaxşı" keçdiyini, lakin Qrenlandiya ilə bağlı "hələ görüləsi çox işin olduğunu" söyləyib.
Tramp minerallarla zəngin Arktika adasının Rusiya və Çinə qarşı ABŞ və NATO-nun təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyəti olduğunda israr edir.
