Hakan Fidan: "Rusiya-Ukrayna müharibəsində davamlı sülhə çox yaxınıq"

Yanvarın 6-da Parisdəki Türkiyə səfirliyində keçirilən Ukrayna üzrə Könüllülər Koalisiyasının zirvə toplantısından sonra jurnalistlərə açıqlama verən Hakan Fidan deyib: "Düşünürəm ki, son dörd ildir davam edən bu müharibədə davamlı sülhə çox yaxınıq. Ən azından sülh üçün əsas olan bəzi sahələrin qeyri-adi şəkildə müzakirə olunduğunu görürük".

Paris sammitinin əhəmiyyətini vurğulayan Fidan görüşdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təmsil etdiyini və bu tədbirdə Aİ və NATO kimi ölkə və qurumların liderlərinin də iştirak etdiyini söyləyib, vacib məsələlərin müzakirə edildiyini bildirib.

Hakan Fidan deyib ki, indi gördüyümüz odur ki, əgər imzalanarsa, bu, yalnız Ukraynadakı müharibəyə son qoyan bir sülh müqaviləsi olmayacaq. Bu, həm də Rusiya ilə Avropa arasında uzunmüddətli sülhün yollarını müəyyən edəcək bir razılaşma olacaq. Həmçinin inanıram ki, bu, baş verərsə, bundan sonra Rusiyanın regional siyasətini müəyyən edəcək hərtərəfli bir razılaşma olacaq.

“Türkiyənin Qara dənizin təhlükəsizliyinə cavabdeh olmasından daha təbii bir şey yoxdur”

Fidan əlavə edib ki, hazırda atəşkəsin monitorinqi, Ukraynaya qarşı çəkindirici tədbirlərin görülməsi və sülh müqaviləsi imzalanacağı təqdirdə, atəşkəs pozulacağı halda hansı hərbi tədbirlərin görülə biləcəyi ilə bağlı müzakirələr aparılır.

Türkiyənin xarici işlər naziri deyib ki, əvvəldən hərbi baxımdan, xüsusən də Prezidentimizin göstərişi ilə bu məsələ ilə bağlı silahlı qüvvələrimiz həmişə Türkiyənin sülh dövründə yaradılacaq dəniz ünsürü üçün məsuliyyət üzərinə götürməsi mövqeyində olublar. İnanıram ki, bu məsələdə əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilib. Əlbəttə ki, Qara dənizin təhlükəsizliyi təbii olaraq Qara dənizdə ən böyük donanmaya malik NATO üzvü kimi Türkiyənin məsuliyyət daşımasını tələb edir. İnanıram ki, bu məsələdə ciddi irəliləyişlər əldə edilib. Amma ümid edirəm ki, mümkün qədər tez bir zamanda sülh müqaviləsi imzalanacaq və daha çox insan itkisinin qarşısı alınacaq və bölgəyə sabitlik gətiriləcək.

Hakan Fidan yanvarın 6-da keçirilən başqa bir iclasda mümkün sülh müqaviləsi halında Ukraynanın iqtisadi bərpasına diqqət yetirildiyini bildirib.

Prezident Ərdoğanın bu məsələdəki həssaslığını vurğulayan Fidan deyib: “Yaraları sağaltmaqda Türkiyədən daha mahir bir ölkə yoxdur. Biz həm öz yaralarımızı sağaltmaqda, həm də ehtiyacı olanlara kömək etməkdə mahirik. İqtisadi investisiyalar, iş adamlarımızın, xüsusən də infrastruktur sahələrindəki bacarıqları son dərəcə vacibdir. İnanırıq ki, sülhün gəlişi ilə Türkiyə iqtisadi dirçəliş və inkişafda böyük rol oynayacaq.

Fidan həmçinin dövlət başçıları ilə görüşlər keçirdiyini, vacib məsələləri müzakirə etdiyini və Aİ rəsmiləri ilə cari mövzuları qiymətləndirdiyini bildirib.

YPG PKK terror təşkilatının Suriya qoludur

Fidan əlavə edib ki, o, həmçinin ABŞ və İsrail ilə ayrıca üçtərəfli görüş üçün Parisdə olan Suriya xarici işlər naziri Əsəd Həsən Şeybani ilə müxtəlif məsələləri müzakirə edib. O, Ankaranın üç tərəf arasındakı müzakirələri izləməyə davam etdiyini bildirib.

"Biz həm Suriya, həm də Amerika tərəfləri ilə daim məsləhətləşmələr aparırıq. Bu görüşdən sonra onunla görüşdük. Bir neçə məsələni, həm bugünkü danışıqlarda əldə edilən irəliləyişi, həm də bir neçə gün əvvəl YPG ilə görüşlərindən əldə edilən nəticələri və ya nəticələrin olmamasını ətraflı müzakirə etdik. Bu məsələləri çox ətraflı müzakirə etdik", -deyə Hakan Fidan qeyd edib.

İsrailin Suriyadakı hərəkətləri "təxribatçıdır"

Fidan həmçinin ABŞ-ın Ankaradakı səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrakla danışdığını və üçtərəfli görüşlərin gedişatı barədə məlumat aldığını və fikirlərini çatdırdığını bildirib.

İsrail ordusu 2024-cü ilin sonlarında Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən bəri Suriya ərazisinə çoxsaylı basqınlar həyata keçirib. Dəməşq bu hərəkətləri qətiyyətlə pisləyib.

İsrailin Suriyadakı hərəkətlərini "təxribatçı" adlandıran Fidan bildirib ki, bu hərəkətlər İsrailin bölgədəki geniş yayılmış ekspansionist və bölücü siyasətinin davamıdır, biz bunu görürük. Regionun sabitliyi üçün lazımi qiymətləndirmələrin aparılması, təhlil edilməsi və lazımi tədbirlərin görülməsi son dərəcə vacibdir.

O, qeyd edib ki, bu, həm region ölkələri üçün zəruri addımdır və ABŞ-ın da bu məsələdə mühüm rol oynaması vacibdir.

“İsrailin Somalilendi tanınması qanunsuzluğu təmsil edir”

Somalinin separatçı bölgəsi olan Somalilendin tanınması ilə bağlı İsrailin beynəlxalq qəzəbə səbəb olan hərəkətləri ilə bağlı Fidan bildirib ki, bu, Təl-Əvivin bölgədə qeyri-sabitliyin yayılmasına yönəlmiş layihələrindən biridir.

İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar Somalilendin ayrı bir dövlət kimi tanınması qərarından təxminən iki həftə sonra, yanvarın 6-da səhər tezdən Somalilenddə olub.

Hakan Fidan deyib: “Biz bəyan edirik ki, suveren bir ölkənin ərazisini parçalamağa yönəlmiş bu cür hərəkətlər qəbuledilməzdir, “parçala və hökmranlıq et” siyasəti artıq bölgəmizdə keçmişdə qalıb və regional ölkələr buna həmrəylik yolu ilə icazə verməyəcəklər”.

Fidan qeyd edib ki, Somalilend ilə Somalinin mərkəzi hökuməti arasında uzun müddətdir davam edən daxili problemlər mövcuddur və Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin səfiri bu məsələdə vasitəçi təyin edilib.

Nazir deyib: “Amma biz həmişə Somalinin ərazi bütövlüyünü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qətnamələri, öz siyasətimiz və digər beynəlxalq adətlər çərçivəsində tam şəkildə müdafiə etmişik. Biz həmişə onlardan daxili problemlərini sülh yolu ilə həll etmələrini gözləmişik”.

Fidan İsrailin Somalilendi tanımasının əslində “qanunsuzluq” əlaməti olduğunu iddia edərək deyib: “Qanunsuzluğun mərkəzində olan İsrail kimi bir aktyor bütün Somalilendi dəstəkləsə necə olar? Əlbəttə ki, bu, vacib bir şeydir. Geostrateji baxımdan görürük ki, onlar güc nümayiş etdirmək üçün addım atmağa çalışırlar”.